तू एवढं छान मराठी कसं लिहितेस ?

I won prize in the Marathi Elocution Competition conducted by Dadar Bhagini Samaj. [ speech for that competition here- http://dsaidso.blogspot.in/2018/02/blog-post_18.html] I also won a consolation prize in the extempore competition. Sharing the pictures of the prizes I received at the hands of Advocate Ujwal Nikam. Dedicating this prize to my parents and aunt who developed and nurtured our interest in reading and writing. A lot of people ask me how come I write in Marathi when my medium of instruction was English . A brief story about that below.
तू एवढं छान मराठी कसं लिहितेस ?" असं मला काही लोकं विचारतात. खरं सांगायचं तर माझे विचार मी साध्या सोप्या मराठीत व्यक्त करते एवढंच . तरीही जेव्हा माझ्या मराठीबद्दल लोक मला प्रश्न विचारतात , तेव्हा मी मराठी कसं शिकले हे सांगावंसं वाटतं . माझ्या बाबांना चार मोठ्या बहिणी , त्यातल्या तीन शिक्षिका. माझी सर्वात मोठी आत्या आमच्या वरच्या माळ्यावर राहायची, आणि एक आत्या आमच्या बरोबर. माझी शाळा इंग्लिश माध्यमाची होती आणि आम्हाला शाळेत तिसरीपासून मराठी होतं . माझी मोठी आत्या दररोज माझ्याकडून मराठी अक्षरं , बाराखडी लिहून घ्यायची. कविता म्हणून घ्यायची, पाठांतर करून घ्यायची. त्यावेळेला तिचं वय ६० वर्ष होतं . आयुष्यात पहिल्यापासून तिने खूप कष्ट काढले होते- खेड्यात नोकरी, मग त्यानंतर मुंबईत येऊन नोकरी, मुलगी २ वर्षाची असताना नवरा गेल्यामुळे तिची जबाबदारी अशा अनेक जबाबदाऱ्या सतत पार पडल्या होत्या. मग निवृत्तीनंतर ती पूर्णपणे आराम करूया असं म्हणू शकली असती. असं न म्हणता तिने आम्हाला शिकवलं , आम्हाला रोज शाळेत अगदी वेळेवर पोचवलं . माझी मीना आत्याने मला मराठी स्पर्धेत भाषण लिहायला खूप मदत केली. कुठल्याही निबंध , वक्तृत्व स्पर्धेत भाग घ्यायचा असेल तर माझ्यापेक्षा तिला उत्साह असायचा. स्पर्धेचा विषय आला कि ती मला त्या विषयावरची लायब्ररीमधून पुस्तकं आणून द्यायची . त्यातले संबंधित पृष्ठक्रमांक सांगायची . मग त्यानुसार मी भाषण लिहायचे . ते ती अधिक सुधारायची. पण भाषण/ निबंध लिहिण्यात पहिल्यापासून माझा सहभाग असायचा. त्यामुळे मी आता स्वतःहून लिहू शकते. हा आमविश्वास लहानपणापासूनच माझ्या आत्यांमुळे माझ्यात घडत गेला. कुठलीही नवी गोष्ट शिकायची, पडेल ते काम करायचं आणि विधायक काम करत राहायचं असे आमच्यावर संस्कार होते. सर्वात महत्वाचं म्हणजे माझ्या आत्या मला मराठी शिकवतात म्हणून आपली मुलं आपल्या नणंदांच्या जवळ जातील अशी असुरक्षितता माझ्या आईला कधीच वाटली नाही. आई आम्हाला इंग्लिश शिकवायची, त्याचे निबंध लिहून द्यायची,अनेक गोष्टी आणि विषय शिकवायची. बाबा गणित शिकवायचे, आमच्या शाळेच्या प्रोजेक्ट मध्ये मदत करायचे. आपल्या भाचीला आपण एवढं का शिकवावं , नाहीतरी ती आई बाबांचंच नाव लावणार न असं माझ्या आत्यांना सुद्धा कधी वाटलं नाही. माझी कालिंदी आत्या तर मला प्रत्येक वेळेला आठवण करून सांगते, तुला लिहायला आवडतं ना तर लिही, डोक्याला चालना मिळते.

महिलादिनानिम्मित काही लिहिलं नव्हतं , पण आज हे लिहून समारोप करते- माझ्या आत्या आणि आईने आम्हाला घडवताना आमचं हीत बघितलं. आम्ही मोठे झालो तर त्याचं श्रेय कोणाला मिळेल असा ego issue मध्ये कधीच आणला नाही. त्यांच्यात तो समजूतदारपणा आणि आपुलकी होती. घरातल्याघरात राजकारण नव्हतं. कित्येक घरात जेव्हा त्यांच्या घरातच कोण काय करतं आणि कोणाला त्याचं श्रेय मिळतं यावरून स्पर्धा असते. मी स्वतःला भाग्यवान समजते असं आंतरिक राजकारण आमच्या घरात नसल्यामुळे आम्ही बाहेरच्या स्पर्धेला सामर्थ्याने तोंड देऊ शकतो.

माझ्या मावशीने मला भगिनी समाज मध्ये वक्तृत्व स्पर्धा असल्याबद्दलचं सांगितलं. आणि त्या स्पर्धेत मला दोन बक्षीसं मिळाली. त्याचे फोटो share करतेय.

- Dhanashree

मै ऐसा ऐसा ऐसा ही हूँ

हृतिक रोशनच्या लक्ष्य चित्रपटातील हे गाणं " मै ऐसा क्यूँ हूँ " या गाण्याचा समारोप " मै ऐसा ऐसा ऐसा ही हूँ " याने होतो. आपण जसे आहोत तसे आहोत, ते जाहीरपणे कबुल करण्यात काहीच कमीपणा नाही. 

एकदा आमच्या सोसायटीत एका मुलीचा दुसऱ्या मुलीच्या पायावर चुकून पाय पडला. जिच्यावर पाय पडला तिने विचारलं " आंधळी आहेस का ? ". ती पहिली मुलगी " हो, मी आंधळी आहे" असं म्हणाली. हे खरंतर थोडंसं खूप straightforward वाटू शकेल. प्रत्येक वेळी असं उत्तर देणं बरोबर असेल असंही नाही. पण हे उत्तर आपला ठामपणा दर्शवण्यात खूप मदत करतं.

सोशल मीडियाच्या आणि फेसबुकच्या युगात आपल्याला " conforming to crowd mentality" याचं खूप दडपण येऊ शकतं. उदा. तुमचे मित्र लग्नाच्या वाढदिवसाला फिरायला गेले आणि तुम्ही नाही गेलात तर तुम्हाला अगदी आपण हे काय करतोय असं वाटू शकतं.तुम्हाला जाण्याची गरजही वाटत नसेल पण केवळ लोक काय म्हणतील/ विचारतील याने तुम्ही त्रस्त होत असाल. त्यावरून कोणी तुम्हाला विचारलं " हे असं का करता, तुम्ही असे आहात का? " तर बऱ्याचदा आपण स्पष्टीकरण द्यायला जातो. म्हणजे जर कोणी विचारलं " काय हे, ट्रेन ने काय जातोस , एवढे पैसे कमावतोस ना. " तर अशा वेळी ट्रेन ने जाण्याचं स्पष्टीकरण देण्याच्या ऐवजी " मी गरीब आहे " असं म्हटलं तर प्रश्नच मिटला.कोणी आपल्याला गरीब म्हटल्याने आपण थोडीच गरीब होतो?
माझी लेक मला असे बरेच अनुभव देते आजकाल. मी तिला जेव्हा सांगते "अगं असं करू नकोस, लोक हसतील " , तेव्हा ती मला " लोक हसू दे " असं उत्तर देते.
मी तिला जेव्हा सांगते "तू वेडी आहेस का, वेडी मुलं असं करतात " , तेव्हा ती मला "मी वेडी आहे " असं उत्तर देते. मला जे अजून जमत नाही ते ती करून दाखवते.
त्यामुळे तुम्हाला जर कोणी विचारलं की "तू अमुक तमुक आहेस का " , तर हो " मी अमुक तमुक आहे" असं म्हणूंन बघा. चर्चा तिकडेच संपेल. कोडगेपणा असणारे तर हे नेहेमीच करतात. तुमच्यात कोडगेपणा नसेल तर योग्य वेळी हे उत्तर देता आलं पाहिजे. " मै ऐसा क्यूँ हूँ" ला "मै ऐसा ऐसा ऐसा ही हूँ" हे उत्तर देऊन बघा!
- धनश्री

वक्तशीरपणा-आजचाअनुभव

आज uberPool बुक केली. माझा पहिला pickup होता. मी ऑफिसच्या खालीच थांबले होते त्यामुळे कॅब आल्यावर मी लगेच बसले. मग दुसरा pickup आला. तो समोरच्या ऑफिसमधला होता. त्या ऑफिसच्या गेटच्या आतमध्ये जाण्याची परवानगी गार्ड देत नव्हता. याचं कारण माझ्याकडे त्या ऑफिसचा पास नव्हता.तरीही तो दुसऱ्या pickup चा मनुष्य ड्रायव्हरशी वाद घालत होता गेटच्या आतमध्ये येण्याच्या मुद्द्यावरून. आणि हे सगळं होऊन सुद्धा तो मनुष्य वेळेवर खाली उतरला नव्हता. मग मी ड्रायव्हरला विचारलं " कितना टाइम लगा रहा हैं , समझ नाही आता क्या उसको शेअर कॅब किया हैं? " त्यावर मला ड्रायव्हर म्हणाला "पागल का कोई जवाब होता हैं क्या?" किती खरं होतं ते, मुर्खांच्या तोंडाशी लागून काय उपयोग?. मग तो ड्रायव्हर म्हणाला " ड्रायव्हर मतलब घर का नौकर समझ राखा हैं. कुछ भी बोलते हैं" हे सगळं होता- होता २० मिनिटं उलटली. अजून तो मनुष्य आला नाही. मग शेवटी मी ड्रायव्हर ला विचारलं की बुकिंग कॅन्सल नाही होणार का? तर त्याने प्रयत्न केला आणि शेवटी कॅन्सल केलं बुकिंग. हे सगळं करता- करता त्या माणसामुळे आमची २५ मिनिटं फुकट गेली.
वक्तशीरपणा खरं तर आपल्याला शाळेपासून शिकवला जातो. आम्हाला शाळेत असताना value education या विषयात Punctuality ( वक्तशीरपणा) ही एक value म्हणून शिकवली जायची. त्यात त्याचं महत्त्व समजावलं जायचं आणि आम्हाला त्याविषयावर माहिती आणायला सांगितली जायची.
जर कोणाला भेटायचं असेल, तर आजी म्हणायची लवकर पोच , उगीचच तुझ्यामुळे त्याला उशीर नको. त्यामुळे आपल्या वेळेइतकंच दुसऱ्याच्या वेळेला महत्त्व असतं हे आम्ही शिकलो.
आता एका सुशिक्षित नोकरदार माणसाला जर वेळेचं महत्त्व नसेल, तर त्या शिक्षणाचा काय उपयोग समजायचा?
-धनश्री

बोलण्यातली आणि वागण्यातली यू-टूर्न - आजचाअनुभव

माझा बऱ्यापैकी बोलका स्वभाव आहे. म्हणजे मी जरा ओळख झाली की भरपूर गप्पा मारू शकते. त्यामुळे ट्रेन मध्ये वगैरे माझ्या मस्त मैत्रिणी होतात. आता इथे जोपर्यंत शिक्षण, नोकरी सांगण्याचा प्रश्न येत नाही तोपर्यंत मी त्याबद्दल सांगण्याच्या फंदात पडत नाही. 

एकदा मी असच ट्रेन मध्ये गप्पा मारत होते. मग माझी ती ट्रेन मधली मैत्रीण खूप मोठेपणा मारून बोलत होती , "मी MBA केलं आहे , मी अमुक एक branded गोष्टीच वापरते , अमुक एक हॉटेलमध्येच जाते , नेहेमीच flight ने जाते . "
आता तिला काय सांगू की मी IIM मधून MBA केलंय, आणि आई एअर इंडियात नोकरी करत असल्यामुळे लहानपणापासून सातत्याने विमान प्रवास करत आलेय. तर असो. तिच्या मोठ्या गप्पा ऐकून खूप कंटाळा आला, तेव्हा मी तिला माझ्याबद्दल सांगितलं.तिचा सुरच बदलला आणि चेहरा तर बघण्यासारखा होता.
असे अनुभव मला बऱ्याचदा येतात. परिस्थिती बघून लोकांचं बोलणं आणि वागणं अगदी ३६० डिग्री यू- टूर्न घेतं. माणसाचं खरं रूप बघायचं असेल तर आपण अगदी low-profile असावं. आपल्याकडे काहीही नसताना आपल्याला मदत करणारे हेच आपले खरे हितचिंतक. बाकीचे सगळे आपल्या चांगल्या परिस्थितीचे मित्र, आपले नव्हे. आणि हा फरक आपल्याला जितका लवकर समजेल तितकं बरं.
-धनश्री

"बॅग भरशील का?" - आजचाअनुभव

" अगं माझी बॅग भरशील का?" रमेश त्याच्या बायकोला म्हणाला. 
रमेश हा आमचा शेजारी. स्वतःची प्रवासाची बॅग दुसरा कसा भरू शकतो हा मला प्रश्न पडला. 
"अगं मला बॅग भरता येत नाही गं" रमेश म्हणाला. या वाक्यावर मला हसू का रडू हेच कळत नव्हते.
बॅग भरणं म्हणजे नक्की काय? आपल्याला रोजच्या लागणाऱ्या गोष्टी- कपडे, ब्रश , इतर toiletries,औषध असतील तर काही त्या बॅगेत भरणं. एखाद्या शाळकरी मुलाला हे नाही जमणार कदाचित , पण नोकरी करणाऱ्या माणसाला ते न जमणं म्हणजे अगदी कीव करण्यासारखी गोष्ट.
आजूबाजूला बघितल्यावर लक्षात आलं कि वर्षानुवर्ष प्रवास करत असलेली लोकंसुद्धा स्वतःची बॅग स्वतः भरतातच असं नाही. प्रवासातून खूप काही शिकायला मिळतं, exposure मिळतं असं ही लोकं म्हणतात .पण तरीही बॅग भरायला येत का नाही , का ते शिकण्यासाठी क्लास लावावा लागतो तोसुद्धा प्रवास करून?
-धनश्री

प्रेमाचा उत्साह- आजचाअनुभव

आयुष्याच्या प्रवासात आपल्याला अनेक लोक काहिनाकाहीतरी शिकवून जातात. म्हणजे अगदी एखादा सफाईकामगार किती चोखपणे आपलं सफाई काम करतो हे बघण्यासारखं असतं. लोकांचं चांगलं बघून काहीतरी शिकणं ही एक वृत्ती आहे. रोजच्या छोट्या छोट्या वाटणाऱ्या गोष्टीसुद्धा खूप काही शिकवून जातात, अनुभव देऊन जातात. अनुभवासारखा शिक्षक नाही. त्यामुळे मी आजपासून जसं जमेल तसं मला काहीतरी बोध देणारे अनुभव शेयर करणार आहे. 
आजचा अनुभव:
परवा मावशीकडे गेले होते. माझी मावशी नुकतीच कॅन्सरमधून बरी होते आहे. गेल्या रविवारी तिचं अगदी असहाय्य अंग दुखत होतं. म्हणजे रात्र-रात्र झोप न लागून तिला प्रचंड अंगदुखीमुळे 2-3 दिवस उठता पण येत नव्हतं . आम्ही खूप घाबरलो होतो. पण नंतर तिचं औषध बदललं आणि २-३ दिवसांनी ती जरा बरी झाली. जेव्हा मी तिच्याकडे परवा गेले तेव्हा सुद्धा तिला थोडा अंगदुखीचा त्रास होताच. तरीही तिने मला चक्क चहा करून दिला , घरी जे सुकं खाणं होतं ते सुद्धा दिलं. केवळ प्रेमापोटी तिने मला चहा करून दिला. तोसुद्धा अगदी लगेच.मी तिला म्हणाले मी करते तर ती म्हणाली नको आत्ताच ऑफिसमधून आली आहेस, मी करते. आपण आजारी असताना सुद्धा उठून माझी विचारपूस आणि चहापान करणं हे मोठंच . या प्रेमाच्या उत्साहाला माझा सलाम!